การศึกษาภูมิปัญญาพื้นบ้านกับการรักษาโรคอัมพฤกษ์ - อัมพาต : กรณีศึกษา นางบัวพัน น้ำจันทร์ จังหวัดอุบลราชธานี

The Study of Folk Wisdom to Treat Paresis and Paralysis Disease : Case Study of Mrs.Buapan Namchan Living in Ubon Ratchathani Province

  • pitchanan Thiantongin faculty of Thai tradition and Alternative Medicine Ubon Ratchathani Rajabhat University
Keywords: ภูมิปัญญาพื้นบ้าน, การนวด, โรคอัมพฤกษ์-อัมพาต

Abstract

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษารวบรวมองค์ความรู้และภูมิปัญญาพื้นบ้านในการรักษาโรคอัมพฤกษ์ – อัมพาตของหมอบัวพัน น้ำจันทร์ อำเภอน้ำขุ่น จังหวัดอุบลราชธานี และการเปรียบเทียบตำแหน่งในการนวดตามหลักการนวดราชสำนักและเส้นประธานสิบ  ใช้วิธีการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ ด้วยการเก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi - Structured Interview) การสังเกต  การบันทึกภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหว  วิเคราะห์ข้อมูลโดยการสังเคราะห์ข้อมูลจากแบบสัมภาษณ์และเอกสาร ผลการศึกษาพบว่า หมอบัวพัน  น้ำจันทร์  รักษาผู้ป่วยที่ป่วยเป็นโรคอัมพฤกษ์ – อัมพาต มาเป็นระยะเวลามากว่า 30 ปี ด้วยวิธีการนวดร่วมกับการฟื้นฟู โดยได้รับการสืบทอดจากบรรพบุรุษ แต่ไม่มีการใช้สมุนไพรและเวทมนต์คาถาร่วมด้วย สำหรับขั้นตอนในการรักษาโรค คือ การซักประวัติเบื้องต้น การจับชีพจร ดูสีผิว การตรวจร่างกาย การนวดรักษา ที่มีทั้งหมด 10 ขั้นตอน และท้ายสุดคือการให้คำแนะนำ การปฏิบัติตัวของผู้ป่วย จากการเปรียบเทียบการนวดรักษาของหมอกับทฤษฏีและเส้นประธานสิบ พบว่ามีบางตำแหน่งเป็นจุดเดียวกับการนวดแบบราชสำนัก และตรงกับแนวเส้นที่เมื่อผิดปกติจะส่งผลให้เกิดโรคอัมพฤกษ์ - อัมพาตได้ ซึ่งองค์ความรู้ของหมอบัวพัน เป็นภูมิปัญญาที่สามารถรักษาโรคดังกล่าวได้ แต่ควรมีการศึกษาวิจัยเชิงคลินิกเพื่อเป็นข้อมูลยืนยันทางวิทยาศาสตร์ต่อไป

References

1. เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ (2540). การแพทย์แผนไทยสายใยแห่งชีวิตและวัฒนธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : องค์การ
สงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
2. สุพรรณิกา ใจสมัน และสนั่น ศุภธีรสกุล (2557). การศึกษาภูมิปัญญาหมอ พื้นบ้านไทย:กรณีศึกษาหมอประวิทย์ แก้วทอง.
วารสารสงขลานครินทร์ ฉบับสังคมและมนุษยศาสตร์. 20(1): 161-183.
3. กรุณา จันทุม และ กัลยารัตน์ กำลังเหลือ (2560). การรักษาโรคด้วยสมุนไพรและตำรับยาโบราณของหมอพื้นบ้าน.วารสาร
การแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 24(2): 48-57.
4. กุสุมาลย์ น้อยผา, สุกาญจนา กำลังมาก, ชวนชม ขุนเอียด, ศิริรัตน์ ศรีรักษา และเกรียงไกร บรรจงเมือง (2561). การศึกษาภูมิ
ปัญญาหมอพื้นบ้านในจังหวัดพัทลุง. 24(1): 149-172.
5. จินตนา นันต๊ะ. (2557). การวิเคราะห์ผลการรกัษาอาการอัมพาต และติดขัดเฉพาะที่ด้วยกระบวนการนวดรักษาของการแพทย์
แผนไทย. วิทยานิพนธ์การแพทย์แผนไทยมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.
6. จิรายุ ชาติสุวรรณ, พรระวี เพียรผดุงรัชต์, อรุณพร อิฐรัตน์ และณภัทร พานิชการ (2560) .เปรียบเทียบประสิทธิผลการทำ
กายภาพบำบัดกับการทำกายภาพบำบัด ร่วมกับการนวดไทยต่อความสามารถในการฟื้นฟูร่างกายและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีกจากโรคหลอดเลือดสมองตีบ. ธรรมศาสตร์เวชสาร. 17(3): 356-364.
7. มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิมฯ. โรงเรียนอายุรเวท. (2548). หัตถเวชกรรมแผนไทย (นวดแบบ
ราชสำนัก). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ. บริษัทพิฆเณศ พริ้นท์ติ้ง เซนเตอร์จำกัด.
8. อรทัย เนียมสุวรรณ, จริยา บุญทอง, มัทนียา บุญแก้ว, หนึ่งฤทัย สุดรัก และ กชกร มุสิกพงษ์ (2556). การศึกษาองค์ความรู้การ
รักษาโรคอัมพฤกษ์-อัมพาต ของหมอพื้นบ้าน: กรณีศึกษา หมอสมพร สุดใจ จากจังหวัดชุมพร. วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ. 8(2): 51-57.
9. ยงศักดิ์ ตันติปิฎก (2559). ตำราการนวดไทย เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสาธารณสุขกับการพัฒนา.
Published
2019-06-28