The Knowledge on Disease Healing in TIPITAKA

The Knowledge on Disease Healing in TIPITAKA

  • Rattana Panyapa
  • ประสิทธิ์ กุลบุญญา
Keywords: ความรู้, วิธีการรักษาโรค, พระไตรปิฎก Knowledge, Disease Healing, TIPITAKA

Abstract

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอความรู้เรื่องการรักษาโรคที่ปรากฏในพระไตรปิฎก ผลการศึกษาพบว่า การรักษาโรคในพระไตรปิฎกต้องพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างร่างกายและจิตใจด้วย กล่าวคือ ไม่ใช่แค่รักษาโรคทางกาย เพราะโรคทางกายมีผลกระทบต่อจิตใจมนุษย์ด้วย วิธีการรักษาสามารถจำแนกเป็น 4 หลัก ๆ คือ 1) วิธีรักษาโรคโดยอาศัยอำนาจเหนือธรรมชาติ คือ การเสกเป่า การรักษาทางภูติรัก 2) วิธีการรักษาโรคด้วยยาหลายประเภท กล่าวคือ ยาจำแนกตามวิธีการใช้ 7 ประเภท เช่น ยากิน ยาทา ยารมยาจำแนกตามชนิดของตัวยา เช่น ยารากไม้ ยาน้ำ จำแนกตามกระบวนการแปรรูป เช่น ยาดอง ยาต้ม จำแนกตามวัตถุดิบอื่น ๆ เช่น เกลือ เนื้อดิบและเลือดสด ดินติดผาลไถ และยามหาวิกัฏ 4 ชนิด คือ คูถ มูตร เถ้า ดิน 3) การผ่าตัด (สัตถกรรม) และ 4) วิธีอื่น ๆ  เช่น การใช้ผ้าพันแผล การล้างแผล การรมแผลด้วยควัน และการใช้เขาสัตว์กอกดูดระบายโลหิต หนอง หรือลมออกจากร่างกาย

This article aims to present knowledge on disease healing appeared in TIPITAKA. The disease healing in TIPITAKA focuses on the relationship between body and mind, the therapist will not just cure physical disease, because physical diseases affect the human mind. Disease healing in TIPITAKA are classified into 4 categories: 1) Disease healing that rely on supernatural powers, such as magic spellings, healing with phantoms; 2) Disease healing by many types of medicines are classified into 4 categories: (1) the medicine classified by methods of use such as medicine for taking, medicine for fondling, medicine for baking; (2) the medicine classified by it’s type such as root and leaf; (3) the medicine classified by production process such as pickled and decoction medicine; (4) the other types of medicine classified by different materials, such as salt, raw meat and fresh blood, soil attached to the plow plate, and 4 MAHAVIGATA medicines, ie, feces, urine, ash, and soil; 3) Surgical methods of healing (surgery); and 4) Other healing methods, such as bandages, wound cleansing, fumigation, and the use of horns of animals to suck and drain some blood, pus or wind from the body.

References

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 1 (วินัยปิฎก มหาวิภังค์). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (3/6)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 12 (มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (ม.มู.(บาลี) 12/421/452)
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2539). การแพทย์แนวพุทธ : การแพทย์ไทย : ทางเลือกในยุคโลกาภิวัตน์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: กองทุนวุฒิธรรม.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 29 (ขุททกนิกาย มหานิทเทส). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (162/457)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 29 (ขุททกนิกาย มหานิทเทส). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (162/457)
พระมหาสมชัย กุสลจิตฺโต. (2539). พระพุทธศาสนากับการดูแลสุขภาพ. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (260/44)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (260/44)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (260/44)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (261/45)
ปานเทพ พัวพงษ์พันธ์. (2556). บันทึกการรักษาเนื้องอกในลำไส้และตับอักเสบ ของหมอชีวกฯ ตามพระไตรปิฎก. ค้นเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2562, จาก https://mgronline.com/daily/detail/9560000038371
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (343/191)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (262/45)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (263/46)
วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. (2531). พจนานุกรมสมุนไพรไทย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ปรีชา ช.พงษ์ภมร. (2532). ตำรายาแผนโบราณ. กรุงเทพฯ: อำนวยสาส์น.
เชษฐา (นามแฝง). (2523). ตะลุยดงว่าน. กรุงเทพฯ: เชษฐา.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (263/47)
วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. (2531). พจนานุกรมสมุนไพรไทย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ปรีชา ช.พงษ์ภมร. (2532). ตำรายาแผนโบราณ. กรุงเทพฯ: อำนวยสาส์น.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (263/47)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (263/47)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (263/48)
วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. (2531). พจนานุกรมสมุนไพรไทย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (263/48)
นภาจรี นำเบ็ญจพล. (2529). บทบาทของพระสงฆ์ไทยที่มีต่อสาธารณสุขมูลฐาน : ศึกษาเฉพาะกรณีจังหวัดนครราชสีมา. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาศาสนาเปรียบเทียบ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (264/49)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (264/49)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (265/50)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (269/58)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (269/69)
ปานเทพ พัวพงษ์พันธ์. (2556). บันทึกการรักษาเนื้องอกในลำไส้และตับอักเสบ ของหมอชีวกฯ ตามพระไตรปิฎก. ค้นเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2562, จาก https://mgronline.com/daily/detail/9560000038371
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (332/186)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (279/78)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (269/57)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (278/70)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (269/61)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (278/70)
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่มที่ 5 (วินัยปิฎก มหาวรรค). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (278/79)
Published
2019-06-28